Informatie over de databank

Achtergrond over CDS/ISIS
CDS/ISIS in het Poëziecentrum
Inhoud van de databank


  1. Achtergrond over CDS/ISIS

Het CDS/ISIS-software pakket is een van de meest verspreide systemen voor information retrieval ter wereld. Het werd ontwikkeld door de UNESCO en als freeware (= software die gratis ter beschikking wordt gesteld) aangeboden in een poging om het cultureel erfgoed overal ter wereld op een goedkope en degelijke manier te ontsluiten. Het systeem kent niet alleen een groot succes in ontwikkelingslanden, maar is ook wijdverspreid in het westen omwille van zijn hoogstaande kwaliteit, zijn grote gebruiksvriendelijkheid en zijn brede on line applicatiemogelijkheden. Het wordt onder meer gebruikt door de British Library, The Marine Biological Association en de Tate Gallery. In België wordt het o.a. gebruikt door een platform van NGO’s, verenigd in Cocosnet, om zijn materialenbank te ontsluiten en door de architectuurbibliotheek van de Sint-Lucashogeschool in Brussel.

CDS/ISIS werd, in tegenstelling tot de meeste andere grote data management programma’s zoals dBase of Access, ontwikkeld met het oog op de ontsluiting van bibliografische informatie i.e. informatie over documenten vb. boeken, artikels, … Concreet betekent dit dat CDS/ISIS niet echt bruikbaar is voor het management van puur numeriek informatie. Anderzijds biedt het programma een aantal mogelijkheden die niet voorkomen in de andere genoemde data management programma’s. Belangrijkst hierbij is dat CDS/ISIS toelaat om met een variabele veldlengte te werken. Gegevens in een data management programma worden opgeslagen in velden. In de meeste programma’s is de lengte van die velden vast (je kan x tekens gebruiken per veld, niet meer) omdat dit makkelijker is voor de gegevensverwerking binnen een algemeen systeem. Om deze beperking te omzeilen wordt vb. in financiële databases vaak met codes gewerkt. Voor bibliografische data levert deze beperking echter problemen op: de titel van een boek kan variëren van een woord tot een hele zin en men kan lang niet altijd gebruik maken van afkortingen. CDS/ISIS kent geen beperking van veldlengte (tenzij men die zelf instelt voor bepaalde velden).Een ander kenmerk van bibliografische data is de nood aan repeteerbare velden vb. een boek kan meerdere auteurs hebben. Elk van deze auteurs moet apart voorkomen in de index om hem te kunnen terugvinden bij zoekopdrachten. Zelfs in de meeste data management systemen specifiek ontwikkeld voor bibliografische data, zorgt dit voor problemen. In het geval van CDS/ISIS kan elk veld repeteerbaar gemaakt worden tot 999 voorkomens.

Een andere belangrijke eigenschap van CDS/ISIS is het gebruik van subvelden binnen één welbepaald veld vb. het uitgeversveld bestaat volgens de ISO 2709-norm en het MARC 21-formaat (= internationale standaarden) uit drie subvelden i.e. plaats van uitgave: naam van de uitgever, jaar van uitgave. CDS/ISIS laat toe om deze drie subvelden te koppelen binnen één veld, maar om de subvelden terzelfdertijd ook apart opzoekbaar te maken via de index. Je kan dus vb. zoeken naar alle boeken die uitgegeven werden in 1979, of naar alle boeken uitgegeven door een welbepaalde uitgeverij of in een welbepaalde stad. Het gebruik van subvelden biedt ook meer mogelijkheden m.b.t. het print/toonformaat.

CDS/ISIS voor DOS

De eerste versies van het softwarepakket werden medio jaren ’80 ontwikkeld voor de toen alomverspreide DOS-omgeving. De eerste versie bestond eigenlijk uit vijf aparte programma’s die samen eenzelfde databank ondersteunden. In de volgende versies werd gewerkt aan de integratie van deze vijf aparte onderdelen op basis van de programmeertaal PASCAL. Zo werd de syspar.par file (een systeemparameter file) geïntroduceerd die het enerzijds mogelijk maakte om met het programma simultaan verschillende databanken op te bouwen en in aparte folders op te slaan en die anderzijds van CDS/ISIS een programma maakte dat in een netwerk kan functioneren.Los van vele andere toepassingen is het vb. ook dankzij het gebruik van de PASCAL-taal dat de gebruiker de print formatting language volledig aan zijn wensen en behoeften kan aanpassen.

CDS/ISIS voor Windows

Toen eind jaren ’80 het Windows besturingssysteem algemeen opgang maakte, kon de ontwikkeling van CDS/ISIS niet achter blijven en werd een versie ontwikkeld voor de Windows omgeving, kortweg WINISIS genoemd. Deze windows-versie is operationeel sinds 1995.In tegenstelling tot de DOS-versie, werd deze versie niet geschreven in PASCAL, maar in een combinatie van programmeertalen, waarvan C en C++ de belangrijkste zijn. Net zoals met de DOS-versie het geval was, staat het de gebruiker van WINISIS vrij om de gebruikte programmeertalen verder te benutten om het programma te personaliseren. Meer informatie hierover vindt u o.a. op http://www.bireme.br .WINISIS biedt alle voordelen die verbonden zijn aan een WINDOWS-omgeving: de records verschijnen in vensters die verkleind en vergroot kunnen worden; er zijn drop-down menu’s; je kan ook andere programma’s openen; het volledige programma kan bediend worden via de muis (ook de toetsenbord-commando’s) blijven actief;…

De laatste jaren werd ook fors geïnvesteerd in een webbased versie van WINISIS. Dit resulteerde in WWWISIS, dat werk volgens het klassieke client-server model waarop het W3 gebaseerd is.De data-input uit de DOS- of WINDOWS-versie wordt geconverteerd naar een html-bestand en kan dan via een website geraadpleegd worden.

Top

  1. CDS/ISIS in het Poëziecentrum


In het verleden werden reeds herhaaldelijk pogingen ondernomen om een geautomatiseerde catalogus aan te maken, maar door een gebrek aan middelen en mankracht, bleven de resultaten beperkt.Na overleg met verschillende informatie professionals, werd duidelijk dat het CDS/ISIS-software pakket het beste aansloot bij de mogelijkheden en de vooropgestelde doelstellingen van het Poëziecentrum.Onder de impuls en de wetenschappelijke leiding van Dr. Egbert de Smet,informatiedeskundige gespecialiseerd in Open Source software, werd in de loop van 2002 een projectvoorstel ingediend bij de Provincie Oost-Vlaanderen. Het project werd goedgekeurd en het Poëziecentrum kreeg werkingsmiddelen ter beschikking voor de aankoop van de nodige hard- en software en voor de aanwerving van een projectmedewerker om het project uit te voeren. De projectduur werd vastgelegd op 3 x 1 jaar en het project ging officieel van start met de aanwerving van de projectmederwerker, Stefaan Goossens, met ingang van 15 september 2003.Het project werd opgestart onder de versie 1.4 van WINISIS, maar toen in de loop van 2003 de versie 1.5 verscheen, werd onmiddellijk een upgrade uitgevoerd.De webinterface werd aangemaakt door Prof.Dr. de Smet op basis van de webserver-software WWWISIS , een programma ontwikkeld door BIREME, een Braziliaanse organisatie uit de sector van de gezondheidszorg. Prof.dr. de Smet maakte een eigen interface (WWWIRIS) om de mogelijkheden van de webserver makkelijker te benutten.

Top

  1. Inhoud van de databank


Op 27 januari 2005 is de eerste fase van het project afgerond met het on line brengen van het eerste deel van de collectiecatalogus. In deze eerste fase werden alle individuele dichtbundels en verzamelbundels uit de collectie van het documentatiecentrum ingevoerd. In oktober 2005 werd ook de Ernst van Heerden Collectie on line geplaatst. Dit is de grootste collectie Zuid-Afrikaanse poŽzie in de Nederlanden. In december 2005 werd ook het collectie-onderdeel thematische bloemlezingen beschikbaar gesteld via de on line catalogus en in de loop van april 2006 werden ook de literair-historische bloemlezingen opgenomen in de databank.
Later komen ook de andere collectie-onderdelen (secundaire literatuur, knipselmappen, tijdschriften, …) aan bod. Voor meer informatie over de inhoud van de collectie kan u elders op de website (Documentatiecentrum) terecht.
Een concrete fasering zal gradueel in dit document worden toegevoegd van zodra hierover duidelijkheid is.

Top

____________________Laatst geactualiseerd: 25 april 2006